ЁЯЗоЁЯЗ│ рдкी. рд╡ी. рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡ – рднाрд░рдд рдХे 9рд╡ें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी
рдкी. рд╡ी. рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡ (P. V. Narasimha Rao) рдХा рдПрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рдЬीрд╡рди рдкрд░िрдЪрдп,
ЁЯЗоЁЯЗ│ рдкी. рд╡ी. рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡ – рднाрд░рдд рдХे 9рд╡ें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी
ЁЯФ╣ рдкूрд░ा рдиाрдо:
рдкाрдоुрд▓ाрдкрддि рд╡ेंрдХрдЯ рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡
ЁЯФ╣ рдЬрди्рдо:
28 рдЬूрди 1921 – рд▓рдХ्рд╖ेрдЯीрдкेрдЯ, рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рд░ाрдЬ्рдп (рдЕрдм рддेрд▓ंрдЧाрдиा)
ЁЯФ╣ рдиिрдзрди:
23 рджिрд╕ंрдмрд░ 2004, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
ЁЯзСЁЯОУ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा:
- рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдоेрдзाрд╡ी рдЫाрдд्рд░ рдеे।
- рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЙрд╕्рдоाрдиिрдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдмрдиाрд░рд╕ рд╣िрди्рджू рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (BHU) рдФрд░ рдиाрдЧрдкुрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी।
- рдХाрдиूрди рдФрд░ рднाрд╖ा рдХे рдЧрд╣рд░े рдЬाрдирдХाрд░ рдеे।
- рд╡े 17 рднाрд╖ाрдУं рдХे рдЬ्рдЮाрддा рдоाрдиे рдЬाрддे рдеे।
ЁЯзСЁЯТ╝ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдХрд░िрдпрд░ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд:
- рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ।
- рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдмाрдж 1950 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рдоंрдд्рд░ी рдмрдиे।
- 1962 рд╕े рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╡िрдзाрдирд╕рднा рдХे рд╕рджрд╕्рдп рдмрдиे рдФрд░ рдХрдИ рд╡िрднाрдЧों рдХे рдоंрдд्рд░ी рд░рд╣े — рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХाрдиूрди, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЖрджि।
ЁЯПЫ️ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рдоंрдд्рд░ी рдкрдж:
- 1967 рдоें рд▓ोрдХрд╕рднा рд╕рджрд╕्рдп рдмрдиे।
- рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдФрд░ рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдХी рд╕рд░рдХाрд░ों рдоें рдХрдИ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ाрд▓рдпों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ंрднाрд▓ी:
- рд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ी
- рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी
- рдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ी
- рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी
ЁЯСС рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ (1991–1996):
рдкी. рд╡ी. рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡ рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдРрд╕े рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдмрдиे рдЬो рдЧैрд░-рдЧांрдзी рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рдеे рдФрд░ рдкूрд░ा рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ (5 рд╕ाрд▓) рдкूрд░ा рдХिрдпा।
ЁЯФ╖ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпाँ:
ЁЯУИ 1. рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ुрдзाрд░ (Liberalisation 1991)
- рднाрд░рдд рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЧрд╣рд░े рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдоें рдеा।
- рд░ाрд╡ рдиे рдбॉ. рдордирдоोрд╣рди рд╕िंрд╣ рдХो рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी рдмрдиाрдпा।
- рдоिрд▓рдХрд░ рдирдИ рдЖрд░्рдеिрдХ рдиीрддि рд▓ाрдЧू рдХी:
✅ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд░ाрдЬ рд╕рдоाрдк्рдд
✅ рд╡िрджेрд╢ी рдиिрд╡ेрд╢ рдХो рдЕрдиुрдорддि
✅ рдиिрдЬीрдХрд░рдг
✅ рднाрд░рдд рдХो рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдЗрдХोрдиॉрдоी рд╕े рдЬोрдб़ा - рдЗрд╕ी рд╕े рднाрд░рдд рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдпाрдд्рд░ा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ।
ЁЯз▒ 2. рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдиीрддिрдпों рдХा рдЦुрд▓ाрдкрди
- рдмिрдЬрдиेрд╕ рдХрд░рдиे рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╣ुрдИ
- рдиिрдЬी рдХंрдкрдиिрдпों рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рдоिрд▓ा
- рдЯेрд▓ीрдХॉрдо, рдмैंрдХिंрдЧ, рдЖрдИрдЯी рдоें рдХ्рд░ांрддि рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ
ЁЯХМ 3. рдмाрдмрд░ी рдорд╕्рдЬिрдж рд╡िрдз्рд╡ंрд╕ (1992)
- 6 рджिрд╕ंрдмрд░ 1992 рдХो рдмाрдмрд░ी рдорд╕्рдЬिрдж рдЧिрд░ा рджी рдЧрдИ
- рдЙрдирдХे рдКрдкрд░ рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рд░рд╣рдиे рдХा рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧा
- рдпрд╣ рдШрдЯрдиा рджेрд╢ рдХे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдоाрд╣ौрд▓ рдХो рдмрджрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдмрдиी
ЁЯМР 4. рд╡िрджेрд╢ рдиीрддि рдоें рдордЬрдмूрддी
- рд░ूрд╕ рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рджोрдиों рд╕े рдЕрдЪ्рдЫे рд╕ंрдмंрдз рдмрдиाрдП
- рднाрд░рдд рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдоंрдЪों рдкрд░ рд░ुрддрдмा рдмрдв़ा
ЁЯУЪ рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рд╡िрдж्рд╡ाрди:
- рдХрдИ рднाрд╖ाрдУं рдоें рд▓िрдЦрддे рдеे — рддेрд▓ुрдЧु, рд╣िंрджी, рд╕ंрд╕्рдХृрдд, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी
- рдПрдХ рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рд▓िрдЦा: "The Insider" — рдЬो рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै
ЁЯкж рдоृрдд्рдпु рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди:
- 2004 рдоें рдиिрдзрди рдХे рдмाрдж рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЙрди्рд╣ें рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕рдо्рдоाрди рдирд╣ीं рджिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕ рдкрд░ рдХाрдлी рд╡िрд╡ाрдж рд╣ुрдЖ।
- 2020 рдоें рдЙрди्рд╣ें рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬрдиीрддि рдХे 'рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрджाрд░ीрдХрд░рдг рдХे рдЬрдирдХ' рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।
ЁЯПЕ рдЙрди्рд╣ें рдХ्рдпों рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
| рдХाрд░рдг | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| ЁЯУЙ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдоें рджेрд╢ рдХो рдмрдЪाрдпा | 1991 рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЖрдкрджा рд╕े рдЙрдмाрд░ा |
| ЁЯУК рднाрд░рдд рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдЦोрд▓ा | рдЖрдЬ рдХी рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी |
| ЁЯза рдмрд╣ुрднाрд╖ाрд╡िрдж рдиेрддा | 17 рднाрд╖ाрдУं рдХे рдЬ्рдЮाрддा, рдЧрд╣рд░े рдЪिंрддрдХ |
| ЁЯОУ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдоें рдордЬрдмूрдд | рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рдЖрдЧे рднी рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рд╕ोрдЪ |
ЁЯз╛ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:
рдкी. рд╡ी. рдирд░рд╕िрдо्рд╣ा рд░ाрд╡ рдПрдХ рдХрдо рдмोрд▓े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ेрдХिрди рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдеे।
рдЙрдирдХे рдиिрд░्рдгрдпों рдиे рднाрд░рдд рдХो рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧुрд▓ाрдоी рд╕े рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рддाрдХрдд рдмрдирдиे рдХी рджिрд╢ा рдоें рдоोрдб़ा।
Comments
Post a Comment